W pierwszej części cyklu w artykule JPK_KR_PD po pierwszym raportowaniu. Co zmienią nowe pola RPD i znaczniki podatkowe? przyjrzeliśmy się projektowanym zmianom w JPK_KR_PD, w szczególności rozszerzeniu węzła RPD oraz katalogu znaczników podatkowych. Na przykładzie nowego znacznika PD11_PB pokazaliśmy również problem wartości podatkowych, które nie mają bezpośredniego odpowiednika w kosztach ujętych w księgach rachunkowych.
Na tym jednak pytania się nie kończą. Jeżeli JPK_KR_PD ma coraz dokładniej odwzorowywać przejście od wyniku finansowego do podstawy opodatkowania, znaczenia nabiera nie tylko to, jaką wartość ostatecznie wykażemy w pliku, ale również skąd ta wartość pochodzi i w jaki sposób została wyodrębniona w prowadzonej ewidencji.
I właśnie tutaj dyskusja o JPK_KR_PD przestaje być wyłącznie dyskusją o strukturze pliku, mapowaniu kont i konfiguracji systemu. Zaczyna dotyczyć sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz organizacji ewidencji podatkowej.
JPK_KR_PD to nie tylko mapowanie kont. Jak powstają dane do raportowania?
Nie tylko mapowanie. Ważny staje się sam proces powstawania danych.
Proponowane zmiany jeszcze bardziej utwierdzają mnie w przekonaniu, że przygotowanie do JPK_KR_PD nie może koncentrować się jedynie na ustaleniu, jakie znaczniki należy przypisać do poszczególnych kont.
Każdą istotną pozycję przejścia pomiędzy wynikiem finansowym a podstawą opodatkowania należałoby przeanalizować nie tylko pod kątem właściwego oznaczenia, lecz także odpowiedzieć na pytanie: skąd dokładnie ta wartość pochodzi i gdzie jest ewidencjonowana przed jej wykorzystaniem w kalkulacji CIT?
Od dokumentu źródłowego do CIT-8 – ścieżka danych w JPK_KR_PD
W praktyce warto więc przejść całą ścieżkę:
zdarzenie gospodarcze → dokument źródłowy → zapis księgowy → ewidencja podatkowa lub pozabilansowa → znacznik PD → węzeł RPD → kalkulacja CIT → CIT-8.
Jeżeli któregoś z tych ogniw brakuje albo określona wartość pojawia się dopiero w końcowym arkuszu kalkulacji podatku, warto zastanowić się, czy po zmianie struktury taki model nadal będzie odpowiadał logice JPK_KR_PD.
I nie chodzi tutaj wyłącznie o techniczną możliwość wygenerowania poprawnego pliku.
Coraz więcej wskazuje na to, że równie istotny może być sposób zorganizowania danych w samych księgach i ewidencjach prowadzonych przez podatnika.
Co interpretacja KIS mówi o sposobie prowadzenia ksiąg dla JPK_KR_PD?
Interpretacja Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) daje w tym zakresie jeszcze jeden ważny sygnał.
Ciekawego kontekstu dostarcza interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 12 sierpnia 2026 r. (0111-KDIB1-3.4010.260.2026.2.AN).
Rozpatrywany tam problem był inny niż opisany wcześniej przypadek leasingu, ale dotykał bardzo podobnego pytania: czy wystarczy, że podatnik potrafi technicznie wyodrębnić informację potrzebną do JPK_KR_PD, czy też informacja ta powinna wynikać z odpowiednio zorganizowanej ewidencji księgowej?
Czy techniczne oznaczenia mogą zastąpić konta analityczne?
Podatnik rozważał wykorzystanie wewnętrznych, technicznych oznaczeń pozwalających na rozdzielenie informacji na potrzeby JPK_KR_PD bez tworzenia odrębnych kont analitycznych w księgach. Z perspektywy wdrożeniowej takie rozwiązanie wydaje się racjonalne. Skoro system pozwala prawidłowo zidentyfikować dane, przypisać im odpowiednią kategorię i następnie wykazać we właściwym miejscu JPK_KR_PD, można byłoby uznać, że cel raportowy został osiągnięty.
Dyrektor KIS spojrzał jednak na problem szerzej. W argumentacji odwołał się nie tylko do konstrukcji samego JPK_KR_PD, ale również do art. 9 ust. 1 ustawy o CIT i art. 24 ust. 4 pkt 2 ustawy o rachunkowości. Jednocześnie wykorzystał logikę wynikającą z odpowiedzi MF nr 138 dotyczącej JPK_KR_PD.
To istotne, ponieważ ciężar dyskusji przesuwa się w tym miejscu z pytania:
„czy system potrafi wygenerować właściwe dane?”
na pytanie:
„czy dane te wynikają z ksiąg prowadzonych w sposób zapewniający uzyskanie wymaganych informacji?”
I moim zdaniem właśnie tę perspektywę warto zestawić z projektowanymi zmianami.
Czy dla JPK_KR_PD wystarczy, że podatnik jest w stanie prawidłowo ustalić określoną wartość na etapie tworzenia pliku, czy też sposób prowadzenia ksiąg i ewidencji powinien być wcześniej zorganizowany tak, aby informacja potrzebna do raportowania wynikała z nich w odpowiednio wyodrębnionej postaci?
To rozróżnienie może okazać się istotne, gdyż przez lata wiele jednostek mogło prawidłowo sporządzać sprawozdania finansowe i prawidłowo ustalać CIT, mimo że część informacji niezbędnych do tych procesów była wyprowadzana z ksiąg dopiero poprzez dodatkowe analizy, zestawienia czy kalkulacje. Efekt końcowy był prawidłowy.
JPK_KR_PD coraz wyraźniej kieruje uwagę również na drogę prowadzącą do tego efektu.
Czy JPK_KR_PD stanie się testem jakości i sprawdzalności ksiąg rachunkowych?
To prowadzi do jeszcze szerszego pytania: czy rozwój JPK_KR_PD może w praktyce zwiększyć znaczenie jakości i organizacji samych ksiąg rachunkowych?
Punktem odniesienia jest tutaj art. 24 ustawy o rachunkowości, zgodnie z którym księgi rachunkowe powinny być prowadzone rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie i bieżąco. Szczególnego znaczenia w kontekście JPK_KR_PD nabiera sprawdzalność, na którą w swojej interpretacji odwołał się również Dyrektor KIS.
Sprawdzalność wiąże się m.in. z takim uporządkowaniem zapisów według kryteriów klasyfikacyjnych, aby możliwe było sporządzenie obowiązujących jednostkę sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz dokonanie rozliczeń finansowych.
Sprawdzalność ksiąg a możliwość prześledzenia danych do CIT-8
Czy wobec tego JPK_KR_PD staje się narzędziem oceny jakości ksiąg rachunkowych?
Moim zdaniem nie musi być formalnie projektowany jako takie narzędzie, aby w praktyce pełnić bardzo podobną funkcję. Im bardziej szczegółowa staje się struktura JPK_KR_PD, tym wyraźniej widać, czy sposób prowadzenia ewidencji pozwala odtworzyć logiczną i spójną ścieżkę od zdarzenia gospodarczego, przez zapis w księgach, aż do jego podatkowego rozliczenia.
JPK_KR_PD nie przekazuje administracji jedynie końcowej wartości podatku. Ustrukturyzowaniu podlega szeroki zakres danych księgowych oraz informacji służących przejściu od rachunkowości do podatku dochodowego.
A im bardziej szczegółowa staje się ta struktura, tym większego znaczenia nabiera nie tylko prawidłowość poszczególnych wartości, lecz także ich wzajemna spójność i możliwość prześledzenia sposobu ich powstania.
Dlatego być może największym błędem przy przygotowaniu do JPK_KR_PD będzie potraktowanie go jako projektu, który zaczyna się dopiero na etapie generowania pliku.
W rzeczywistości może zaczynać się znacznie wcześniej: w polityce rachunkowości, zakładowym planie kont, przyjętej analityce, ewidencji pozabilansowej, sposobie księgowania poszczególnych transakcji oraz organizacji procesu ustalania CIT.
Plik jest dopiero efektem tych decyzji.
O znaczeniu polityki rachunkowości piszemy szerzej w artykule: Polityka rachunkowości w dobie JPK_CIT. Co zarząd musi wiedzieć i za co odpowiada
Jak JPK_KR_PD wpływa na plan kont, ewidencję podatkową i politykę rachunkowości?
JPK_KR_PD zaczyna więc wpływać na coś więcej niż sposób raportowania.
Po zestawieniu projektowanych zmian oraz kierunku wynikającego z interpretacji KIS trudno traktować przygotowanie JPK_KR_PD jako projekt polegający wyłącznie na mapowaniu kont i konfiguracji generatora XML.
Coraz większego znaczenia nabiera możliwość odtworzenia całej ścieżki powstawania informacji wykazywanej w JPK_KR_PD. Sama walidacja pliku i przypisanie właściwych znaczników nie wyczerpują tej perspektywy. Kluczowe staje się pytanie:
„Czy potrafimy przejść od konkretnego zdarzenia gospodarczego, poprzez sposób jego ujęcia w księgach i ewidencji podatkowej, aż do wartości wykazanej w RPD i ostatecznie w CIT-8?”
Jeżeli tak, JPK_KR_PD raportuje informacje wynikające z przyjętego sposobu prowadzenia ksiąg i ewidencji. Jeżeli nie, może się okazać, że dopiero na etapie generowania pliku rekonstruujemy informację, która wcześniej nie została odpowiednio wyodrębniona.
I być może właśnie to jest najważniejszą lekcją po pierwszym raportowaniu JPK_KR_PD. Kolejne zmiany dotyczą nie tylko tego, jakie dane trzeba zaraportować, lecz coraz mocniej kierują uwagę na to, jak te dane powstają, gdzie są ewidencjonowane i czy można prześledzić ich drogę od ksiąg rachunkowych aż do rozliczenia podatku.
W tym sensie wygenerowanie JPK_KR_PD jest końcowym elementem znacznie szerszego procesu, którego podstawą pozostaje odpowiednia organizacja ksiąg i ewidencji podatkowej.
Jeśli chcesz przygotować się do JPK_KR_PD i przejrzeć cały proces powstawania danych z ekspetami, skontaktuj się z nami.
W PKF BPO analizujemy politykę rachunkowości i plan kont, wskazujemy obszary wymagające zmian oraz wspieramy w dostosowaniu zasad ewidencji, mapowania znaczników i procesów księgowych do wymogów JPK CIT.
Sprawdź, jak możemy wesprzeć Twoją firmę w przygotowaniu do JPK CIT