Grudzień to dla branży handlowej wyjątkowo intensywny okres - wzmożona liczba klientów, świąteczne zakupy, liczne promocje, i co ważne - aż trzy niedziele handlowe, a co za tym idzie, potrzeba obsadzenia stanowisk pracy we wszystkie te dni!
Jak zaplanować grafik, by nie naruszać norm czasu pracy, zapewnić pracownikom należny im odpoczynek, a co za tym idzie uniknąć naruszeń przepisów i ewentualnych sankcji?
Pracodawco, grudzień w handlu to dla osób zarządzających pracownikami wyjątkowo podstępny czas.
Prawidłowe zaplanowanie pracy w grudniu wymaga uwzględnienia nie tylko zasad dotyczących niedziel handlowych, ale również ogólnych norm czasu pracy. Zobacz, jak prawidłowo planować grafik pracy w handlu zgodnie z Kodeksem pracy.
Praca w niedziele handlowe – co mówią przepisy?
Zgodnie z Art.5 ust. 2 Ustawy o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta oraz w niektóre inne dni, powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem jest zakazane (poza placówkami, które zgodnie z Art.6 nie są objęte zakazem).
Wyjątek stanowią jednak dni wskazane w Art.7. ust 1 Ustawy, obejmujące:
1) kolejne trzy niedziele poprzedzające Wigilię Bożego Narodzenia;
2) niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy;
3) ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu.
W związku z powyższym, pracodawca może zaplanować pracę w te dni. Musi jednak pamiętać o kilku ważnych kwestiach.
Trzy niedziele handlowe w grudniu – ile z nich może przepracować pracownik?
W związku ze zmianą ustawy (z 6 grudnia 2024 r.) ustanawiającą Wigilię jako dzień wolny od pracy - począwszy od 2025 roku, w grudniu przypadają aż trzy niedziele handlowe.
Przy ustalaniu rozkładu czasu pracy pracowników na grudzień, pracodawca musi jednak pamiętać, że zgodnie z art. 7 ustawy z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. 2025 poz. 301) pracownik może wykonywać pracę w handlu lub przy czynnościach związanych z handlem najwyżej w dwie spośród tych trzech niedziel.:
1b.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, pracownik lub zatrudniony może wykonywać pracę w handlu oraz wykonywać czynności związane z handlem nie więcej niż w dwie niedziele
Oznacza to, że planując grafik, pracodawca nie może zaplanować jednemu pracownikowi pracy we wszystkie trzy niedziele poprzedzające Wigilię.
Praca w niedzielę handlową – obowiązki pracodawcy przy planowaniu czasu pracy
Dzień wolny za pracę w niedzielę – kiedy trzeba go udzielić?
Za pracę w niedzielę pracownikowi należy udzielić innego dnia wolnego od pracy:
- w ciągu 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po tej niedzieli,
- jeżeli nie jest to możliwe – do końca okresu rozliczeniowego,
- a gdy udzielenie dnia wolnego nie jest możliwe również w tym terminie – pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% za każdą godzinę pracy w niedzielę.
Ile wolnych niedziel musi mieć pracownik?
Ustalając przedświąteczny grafik należy pamiętać, że co najmniej jedna niedziela w każdym okresie 4 kolejnych tygodni musi być dla pracownika dniem wolnym od pracy.
Odpoczynek dobowy i tygodniowy a praca w niedzielę
Planowanie pracy w niedziele handlowe nie zwalnia również z obowiązku przestrzegania pozostałych przepisów dotyczących czasu pracy!
Prawidłowo zaplanowany rozkład czasu pracy powinien zapewniać pracownikowi:
- co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego,
- co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.
Praca w niedzielę zgodnie z harmonogramem czasu pracy
Jeżeli praca w niedzielę handlową została prawidłowo zaplanowana w harmonogramie czasu pracy i nie powoduje naruszenia przepisów o czasie pracy, pracownik co do zasady powinien wykonywać pracę zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy.
Wyjątkiem są sytuacje wynikające ze szczególnych uprawnień określonych grup pracowników lub innych przepisów prawa pracy.
Jakie są konsekwencje błędnego zaplanowania pracy w niedziele handlowe?
Pracodawco, pamiętaj! Nieprawidłowe zaplanowanie pracy w niedziele handlowe może skutkować nie tylko naruszeniem przepisów ustaw, ale również roszczeniami pracowników oraz konsekwencjami finansowymi.
Przy planowaniu grafików należy zwrócić szczególną uwagę na wyżej wymienione ograniczenia wynikające z przepisów Ustawy i Prawa Pracy.
Dzięki temu przedświąteczny szczyt sprzedażowy nie zakończy się problemami podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.
Potrzebujesz wsparcia w prawidłowym planowaniu czasu pracy?
Eksperci PKF BPO wspierają pracodawców w obszarze kadr i płac. Skontaktuj się z nami i porozmawiaj o rozwiązaniach dopasowanych do potrzeb Twojej firmy.